levensbeschouwelijk & persoonlijk december 2016

david rikkers

 

Kerstmis 2016

Het is vol geworden in de kerststal. Mensen vluchten voor geweld. Ze zoeken rust om een menselijk bestaan op te bouwen. Wij hebben het hier goed. Wij willen wel helpen maar dan geordend zodat ook de armen onder ons delen in de welvaart. Jezus was geen hervormer maar een jood die de traditie van zijn volk menens nam. Dat mag je omzetten naar de eigen tijd. Hij schuwde geen vreemde mensen maar ging er mee om. Geliefd is hij de eeuwen door gedragen. Wij kunnen in zijn voetstappen gaan. Met alle mensen die anderen ook het goede gunnen. Een fijn feest! [okt2016]

 

Leven centraal

Huishoudelijk werk beter vol te houden dan sporten kopte een bericht na een Belgisch onderzoek. Iets wat velen al langer vermoedden. Ben blij met onderzoeksresultaten boven berekende verwachtingen. Dat gaat ook op voor religieuze zaken. Het is mij in de loop van de zestigerjaren duidelijk geworden dat het niet om de kerk gaat. In de negentigerjaren kwam ik er achter dat het niet om god gaat. Alles draait simpel om onszelf. Niet de mensheid maar deze mensen. We krijgen er allemaal mee te maken en creatievelingen maken er wat van. Ons oorzakelijk-denken zorgt er voor dat we het levensgeheim aan het begin plaatsen en daarmee ver van ons vandaan. Joden gaven ons die visie. Christenen haalden die hemelse figuur even naar aarde. Het als god in de wereld staan (opdracht voor Mozes) werd doen als Jezus. Prima als je dat doet. Maar vaker verzuimen we dat! We leggen de verantwoordelijkheid bij de baas. Wie de kosmos schept moet zorgen dat ie goed functioneert naar ónze maatstaven. Waar bemoeien we ons mee?! Je komt er langzaamaan achter dat je niet belangrijk bent. Daarmee in het reine komen in de omgeving waarin je leeft is levensopgave. Die grote verhalen er omheen kunnen je helpen of hinderen. God of Jezus of Damiaan de Veuster mogen mij het zicht op dat geheim niet verduisteren en afhouden van de taak te worden als god als Jezus als Damiaan. Verstandelijke inzichtelijkheid in het levensgeheim krijgen we nooit. Inzicht in je eigen taak is binnen handbereik. Zo blijf je dicht bij je wortel en staat het leven centraal. God is een beeld en het grote levensgeheim voltrekt zich in mezelf. Het is onaf en ik mag het afmaken. De mooie verhalen over god betrek ik op mezelf. Ze zijn het program boven mijn bed. Als ik opsta: heerlijk weer een scheppingsdag! [okt2009]

 

Oorspronkelijk niet zo

Jezus beriep zich in disputen met tegenstanders op wat oorspronkelijk was. Zo zegt hij in Matteüs 19,8 dat Mozes echtscheiding had toegestaan maar dat het niet de bedoeling was. Met oorspronkelijk (in het begin volgens het Grieks) wordt aangegeven dat iets in beginsel anders hoort. Over een duister begin is niet te strijden. Dat vertrekpunt van Jezus is door de kerk niet overgenomen. Zij beriep zich constant op Jezus haar heer. Jezus werd norm. Hij verloor tegelijk zijn naam en werd met een titel aangesproken de christus. Door god gezalfde zoon. De eerbied droop eraf. Daarmee plaatste de kerk zichzelf vanaf het begin buiten het denken. Christus werd begin en eindpunt. God in menselijk vlees. Dat menselijke vlees was slechts een momentopname. Het goddelijke overheerste. Christus werd in de theologie uitgeplozen. De band met de realiteit kwam onder druk. In de praktijk had de kerk door zijn bedienaren wel oog voor die werkelijkheid. De leer ging zijn eigen autonome werk. Christus had geen aanvulling van mensen nodig. Hij was de godmens en volmaakt. Gegeven voor alle tijden. Het menselijke denken had zich maar te schikken naar wat het theologisch denken puurde uit deze openbaring van god. Tot na eeuwen van twijfel Darwin met bewijs een streep trok onder dit hoofdstuk. Sindsdien kijken ook kerkmensen langs de goddelijke openbaring heen naar wat wetenschap in steigerend tempo boven water haalt. Toch kruipt de kerk niet uit haar cocon. Ze blijft de nederige rups en durft de vleugels niet te spreiden. Loop een kerk binnen en vang op wat daar gebeurt. Van orthodox tot vrijzinnig. Ik mis het bevrijdende van Jezus die doorstootte naar het oorspronkelijke. Naar wat de bedoeling is. Wij zijn na Darwin verder dan de oude kerk van de eerste eeuwen toen de leer werd vastgeklonken in onveranderlijke dogma’s. Jezus bepleitte voor het joodse geloof een verdieping naar de bedoeling van dat geloof. Geloof met een menselijk gezicht. Letterlijk. Geloof in mensen. Wie mij ziet ziet god. Dat kan iedereen zeggen. Hoe zet ik god neer in mijn leven? De kerk is de beproefde weg gegaan van andere religieuze systemen. Ze vaart onder vreemde vlag. [okt2009]

 

Grote en kleine ik

Als je scherp oplet merk je bij jezelf een grote en een kleine ik. Het kleine ik is overweldigend aanwezig. Het grote houdt zich op de achtergrond. Om het grote ik is het begonnen in het leven. Want het stoort zich niet aan de waan van de dag. Met het kleine ik bereik je wat al is het even vluchtig als je bestaan. Om evenwichtig te leven heb je toegang nodig tot je grote ik. Is dat niet raar gedacht: een grote en een kleine ik? Je bent een eenheid. Er is maar één ik. Ik pas hetzelfde trucje toe als de theologie doet tav god: één god in drie personen. Die drie personen zijn er alleen als beeld voor de gedachtebepaling van mensen. Zo kan ik mezelf in beeldvorm splitsen in een grote en kleine ik. Waar dat goed voor is? Om helderheid te krijgen. Dat is creatiefzijn door scheiden zoals in Genesis 1 al slim werd vastgesteld. Zo werkt ons verstand. Ons gevoel gaat anders te werk. Dat houdt alles bij mekaar en loopt vast tenzij het verstand te hulp schiet. Meestal reageert het gevoel als eerste. We voelen ons geraakt prettig of onplezierig. Dat is je kleine ik. Dat schommelt van uur tot uur met soms heftige uitzwaaien. Met je verstand kun je bij je grote ik komen. Dat is sereen en ver weg en wordt met het geheim achter het leven in verband gebracht. Het is niet het geheim want alles wat we hier kunnen aanraken met de toppen van onze geest blijft ondermaans. Maar we hebben het gevoel dat het er een echo van is. Van dat grote ik hebben we een vaag vermoeden dat het ons tijdelijk bestaan wel eens zou kunnen overleven. Als de vlinder uit de cocon van de rups. Zeker kunnen we daar nooit van zijn. Er zijn genoeg mensen die deze verwachting als kinderlijk afwimpelen. Daarover hoeven we gelukkig niet te kibbelen want het grote ik is hier en nu al van belang. Het grote ik bepaalt je eigen waarde. De identiteit waarmee je in de wereld staat. Je eigen draagvlak waar je op terugvalt als het even niet mee zit. Het gevoel van tevredenheid met jezelf los van wat je bereikt hebt en trots op kunt zijn. Het is de stevigte in jezelf waardoor je tegenslagen aan kunt als de boom die goed geworteld stormen overleeft. Die eigen kracht neemt angst weg voor het onbekende omdat het je laat voelen dat je daarin deelneemt aan de bron van het leven. [okt2009]

 

Wolf en lam

Christenen uit veertig landen liepen tussen 1996-1999 in een soort estafettetocht van Keulen naar Jeruzalem. Ze volgden de route die Kruisvaarders negenhonderd jaar eerder 1096-1099 namen. Die kwamen te vuur en te zwaard. Zij met verzoening en folders. Ik zag de reportage en mijn oren klapperden. Toen moest het graf van Jezus op moslims worden heroverd want god wil het. Nu moesten excuses worden aangeboden want god wil het. Sommige leiders van Joden Moslims en Orthodoxe christenen waardeerden de stunt voor de camera. Voorbijgangers vonden het niet relevant. Laat maar wat zien en roep niet zoveel. Het bidden op de stadsmuur over Jeruzalem kwam dwingelands over. Christenen kunnen nog altijd ongezeglijk zijn. Onbedoeld deden ze de Kruistocht met woorden over. Ingelijste verzoeningswoorden waar niemand op zat te wachten. De mensen daar snakken naar vrede. Loop naar Brussel of New York als je zo nodig iets voor het Midden Oosten wil doen. Een hoofdrabbijn hield een bevlogen toespraak en haalde Jesaja 11 aan. Wolf en lam zullen samen liggen als echte kennis is afgedaald in mensen. Schermen met god wil het klinkt nog even gewelddadig als negenhonderd jaar geleden. De Jesajatekst geeft aan dat echte vrede onder mensen even ver te zoeken is als tussen wolf en lam. Tenzij de wolf zijn buik vol heeft. Welvaart vermindert onrust. Maar niet over de ruggen van anderen. Ongelijkheid tussen volken roept noodzakelijk spanning op. Als het om basisbehoeften gaat is die explosief. Vrede veronderstelt in de aangehaalde tekst Wijsheid en Inzicht. Kennis en Eerbied. Kennis is weten met inzicht. En wijsheid past die kennis toe met eerbied voor de ander. [okt2009]

 

Sjekina

Het Hebreeuwse begrip sjekina drukt goddelijke tegenwoordigheid uit. Daar ging het volgens de rabbijnen om. Dat te ervaren in je eigen leven. God was de onzienlijke maar met veel beoefenen van de schriften kon je iets van zijn tegenwoordigheid ervaren. Christenen wilden dat ook en Justinus (tweede eeuw van onze jaartelling) koos bij gebrek aan beter logos (woord) om er gods tegenwoordigheid mee aan te geven. Oosterse kerkvaders na hem namen die suggestie over. De logos verschilde van het meest eigene van god zoals de sjekina. Evangelist Johannes had geschreven dat Jeesjoea de vleesgeworden logos was. Ook schreef hij met nadruk dat de logos god was. Maar niet zoals nadien de opvatting werd: de lijfelijke zoon van god en zelf totaal god. Wat Johannes aangaf lag in de lijn van wat de rabbijnen leerden over de sjekina. Het geheim god bleef ook in het vroege christendom behouden. Er kwam voor de christenen een vervanger voor de sjekina. Jeesjoea de mensgeworden sjekina van god. Gods tegenwoordigheid lichtte in hem op. Hij bracht goed bericht (evangelie) voor iedereen (Lucas 2,10) namelijk dat god tegenwoordig is in mensen. Niet langer als schimmige oorsprong maar als tegenwoordigheid onder ons. Geen versplinterde god maar zijn vonken springen af op het gezicht van iedereen die geboren wordt. In mensen kom je god tegen. Weer zo’n parel op Joodse bodem gegroeid en aan de christelijke tak als incarnatie (menswording) uitgewerkt. Het zijn interpretaties van de werkelijkheid waar je als mens mee vooruit kunt naar de ander toe.[nov2009]

 

Toch is god liefde

Dat roep niet ik maar iemand die anno 1942 in kamp Westerbork zat en elders omkwam. Ik las het bij Etty Hillesum in haar nagelaten dagboeken en brieven. Met de dood voor ogen toch geloven in de liefde. Er zijn ook Joden die na de holocaust het traditionele geloof van zich afschoven. Deze Dr Korff schaarde zich met zijn uitspraak Toch is god liefde misschien ook achter die afhakers. Gelouterd tot op het bot kun je het overgeleverde beeld van god niet volhouden. Maar deze gelovige stootte door naar de werkelijkheid achter het gebrekkige beeld. Liefde die jezelf geeft is lang niet altijd afhankelijk van de ontvanger. Maar valt ook niet helemaal samen met wat jezelf kunt oppompen. Er is een arsenaal waaruit je kunt putten. Een pakhuis die jezelf hebt aangelegd in de loop van de jaren. Een ongelovige stapt niet over die grens heen. Een gelovige verbindt het eigene met wat hem te boven gaat. Dat is niet aantoonbaar maar kun je geloven. Geloven is niet helemaal luchtfietsen omdat fantasie gecombineerd met verstand tot iets nieuws leidt: een kunstwerk. Een gelovige creëert zijn eigen hemel. Dat is helemaal niet slecht en helpt anderen zoals kunst doet. Wie zo in het leven probeert te staan voelt zich gedragen door de liefde die we god kunnen noemen. Het beste wat we samen opbrengen. [jun2010]

 

Divendal

Een begrip vanaf zaterdag 11 augustus 1962 toen ik hem op Kasteel Slangenburg ontmoette. Herman Divendal die een vergelijkbare start maakte als ik. Hij haakte al na het filosoficum in Warmond af. Ik na mijn voltooide priester/monnikstudie. Hij maakte het als schrijver/publicist. Terwijl ikzelf gedwarsboomd werd door fysieke ongemakken. Hij stierf aan een hersenbloeding toen hij 78 was. Zelf overleefde ik een herseninfarct op mijn 79ste. Op 16aug2016 vierenvijftig jaar na mijn uittrede uit het klooster werd ik aan hem herinnerd. Een prettige herinnering. Herman was wel paternalistisch. Hij had dan ook roomse duimen. Verder paste hij helemaal in die bruisende overgangsperiode van concilies (Vaticanum II en Pastoraal Concilie). Hij geloofde aanvankelijk in een soepele overgang. Ik niet. Toen ik uittrad zag ik de bui al hangen. En toen moest het Vaticaanse Concilie nog beginnen! Toch kon ik nog goed meedraaien in het schrijven van artikelen. Herman schreef veel en makkelijk. Ik weinig en moeilijk. Zijn secretaresse Greet Stokman zag dat. De Pastorale Gids vond ik een miskleun. Toen Simonis en Gijssen als bisschop aantraden weigerde Divendal zijn onafhankelijk schrijverschap op te geven. Dat siert hem en zijn dochter Veronica die een collage van haar vaders werk uitgaf. Zijn vrouw de lachende Jet Belinfante hielp hem aan twaalf kinderen (daar kozen ze voor uit bijbelse motieven). Zijn kinderen zongen het hun ouders toe toen ze 25 jaar getrouwd waren: wel schandalig maar ook zááálig! [aug2016]

 

Deze webpagina wordt begin feb apr jun aug okt dec ververst.

Oude stukjes v.a. 2004 zijn opvraagbaar abba@davidrikkers.nl